Blog

Antoni van Leeuwenhoek. Kilka słów o wynalazcy mikroskopu

alt

Holenderski wynalazca Antoni van Leeuwenhoek znany jest przede wszystkim jako twórca pierwszego praktycznego mikroskopu i zarazem pierwsza osoba, która z jego pomocą odkryła bakterie. Co jeszcze warto wiedzieć na temat człowieka, który zrewolucjonizował nowożytną naukę i należał do najsławniejszych członków Towarzystwa Królewskiego w Londynie?

Życie i dzieło Antoniego van Leeuwenhoeka, ojca mikrobiologii

Antoni van Leeuwenhoek urodził się 24 października 1632 roku w Delft. Do jego licznych osiągnięć zalicza się skonstruowanie pierwszego praktycznego mikroskopu, odkrycie mikroorganizmów - w tym bakterii i opisanie mikroskopijnych struktur komórkowych zwierząt i roślin. Jego działania przyczyniły się do znacznego rozwoju bakteriologii oraz do udowodnienia nieprawdziwości teorii abiogenezy, według której organizmy żywe powstały z materii nieożywionej.

Co ciekawe, on sam nie odebrał nigdy formalnego wykształcenia uniwersyteckiego. Działał jako urzędnik miejski i przedsiębiorca zajmował się m.in. prowadzeniem sklepu z galanterią męską. Swojej pasji przyrodniczej oddawał się w czasie wolnym zazwyczaj nocami, kiedy to szlifował soczewki i budował mikroskopy. Jego konstrukcje były jednosoczewkowe i w większym stopniu przypominały zaawansowane lupy niż urządzenia, które współcześnie znamy jako mikroskopy. Precyzyjne szlifowanie pozwalało jednak na uzyskanie z ich użyciem znacznego powiększenia nawet 275-krotnego w stosunku do rozmiaru badanego obiektu. Urządzenia laboratoryjne znane w czasach Leeuwenhoeka pozwalały jedynie na 30- lub 40-krotne powiększenie.

Van Leeuwenhoek odkrył ponadto antyseptyczne właściwości octu winnego, poddawszy jego działaniu osad zebrany z zębów. Obserwacja pod mikroskopem wykazała, że mikroorganizmy bytujące na zębach giną w kontakcie z octem.

Choć tak efektywne, mikroskopy Leeuwenhoeka nie były chętnie wykorzystywane przez naukowców, ponieważ ich użytkowanie było zbyt skomplikowane. Urządzenie miało ok. 2 cali długości, a korzystało się z niego, przykładając maleńką soczewkę do oka i spoglądając na próbkę umieszczoną na czubku igły. A jednak to właśnie ono posłużyło Leeuwenhoekowi do odkrycia bakterii, drożdży, mikroorganizmów żyjących w kropli wody czy plemników w tym ostatnim przypadku wynalazca jako pierwszy twierdził również, że poczęcie ma miejsce w chwili połączenia plemnika i komórki jajowej.

Antoni van Leeuwenhoek zmarł w Delft 26 sierpnia 1723. Z uwagi na swoją pracę i odkrycia nazywany jest ojcem mikrobiologii.